Brief over Zelfportret als legkaart

Brief van Hella S. Haasse aan W.L.M.E. van Leeuwen, 5 maart 1955.
Collectie Letterkundig Museum, Den Haag

Brief van Hella S. Haasse aan W.L.M.E. van Leeuwen, 5 maart 1955. Haasse vertelt hier openhartig over haar bedoelingen met “Z.A.L.”: haar boek Zelfportret als legkaart.

5-3-‘55
Zeer Geachte Heer van Leeuwen,
Mijn grote dank voor Uw brief, en ook – al lijkt dat misschien vreemd – voor uw kritiek. Niets heeft mij ooit zo verbaasd doen staan als de stortvloed van waarderende en prijzende beschouwingen over “Zelfportret als legkaart”, vooral die uit de pen van “serieuze” critici, die mijn vorig werk plachten in te delen bij de schrijvende-dames- boeken. Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik, door een bepaalde categorie van litteratoren, onderschat werd; nù bekruipt me herhaaldelijk het gevoel dat het omgekeerde het geval is. “Z.A.L.” is niets anders dan het resultaat van een vertwijfelde poging van de mèns die ik ben, om contact te maken met àndere mensen. Ik ben, van huis uit, een geïsoleerde en egocentrische persoonlijkheid, die zich onbewust geuit heeft in het tot nog toe van mij verschenen werk.

Maar ik ga kapot aan dat isolement, dat door allerlei privé-omstandigheden nog in de hand wordt gewerkt. Voor wie volmaakte openhartigheid zoekt in autobiografisch werk, is “Z.A.L.” te aarzelend en te beschroomd. Wie een zekere stoïcijnse gereserveerdheid in persoonlijke aangelegenheden verlangt, en vindt dat een mens de goede smaak moet hebben om in de derde persoon zijn confidenties te doen, is “Z.A.L.” uiteraard een nogal ongeremd-naïeve uiting. Het is een ongedisciplineerd allegaartje van brokstukken. Er zit ook niet de pretentie achter van nu eens even wat filosofie “weg te geven” of te laten zien wat een interessant kind ik geweest zou zijn. Ik heb alleen maar bewust mij onthouden van de “roman”, omdat ik gemerkt had hoeveel vlucht, zelfbedrog en wensdroom er in mijn vorig werk verscholen lag. “Z.A.L.” heeft voor mij de functie vervuld van het apparaat dat loodgieters gebruiken, wanneer er een leidingbuis verstopt is. Ik hoop dat nu het werkelijke “dóórstromen” kan beginnen.

Ik ben dan ook weer bezig aan een roman, waarin ik probeer vorm te geven aan de problemen en inzichten die voor mij de oogst van “Z.A.L.” zijn geweest. Voor mijzelf begint nu pas
mijn schrijverschap. Ik moet nú bewijzen of ik de “vonk” heb, ja of nee.
Dat ik U dit zo uitvoerig, en misschien onbescheiden, schrijf, komt omdat ik getroffen was door Uw scherp, helder, eerlijk oordeel.

Met gevoelens van hoogachting,
Hella van Lelyveld-Haasse

Trefwoord: correspondentie