Dochter Chrisje

Hella met haar eerste dochter, Chrisje, geboren 11 november 1944. De foto werd gemaakt in Leiden, waar het jonge gezin eind 1944, begin 1945 ondergedoken zit.
Foto: Pander, Leiden. Collectie Hella S. Haasse

Op 11 november 1944 wordt dochter Christina Margaretha (Chrisje) geboren. Het meisje wordt nog geen tweeënhalf jaar oud; zij overlijdt op 13 april 1947.

‘Onze kamer in het grachtenhuis was van haar vervuld. Haar luiers hingen in guirlanden van muur tot muur te drogen, haar kostbare voorraad Nutriciaflessen sierde de schoorsteenmantel. [...] Op oudejaarsdag, zes weken na haar geboorte, moesten wij de stad ontvluchten. Nog voor de dageraad gingen wij op weg, met het onmisbare in rugzakken. Het kind sliep tussen kruiken in een oud groentenkistje, een geïmproviseerde reiswieg. Wij liepen langs de weg door de Haarlemmermeer naar Oegstgeest bij Leiden, een dagtocht. Links en rechts de velden in het vale licht van die laatste dag van het jaar '44, natte sneeuw stoof over ons heen; soms moesten wij schuilen onder een van de viaducten. Bij een boer warmden wij melk voor het kind. Behalve zo nu en dan een eenzame voedselzoeker op een fiets met houten banden of achter een handkar, en een colonne Duitse vrachtwagens, kwamen wij niets en niemand tegen.’
Uit: Zelfportret als legkaart

‘Haar leven: twee jaar bij ons, met ons, en haar plotselinge dood echter zijn – ik ben mij daarvan bewust geworden toen ik geprobeerd had onder woorden te brengen wat dit alles voor mij betekend heeft – eens en voor altijd deel van de “wij”-werkelijkheid.’
Uit: Zelfportret als legkaart

Trefwoord: familie

	Video: Harde dingen van de werkelijkheid In gesprek met Max Pam spreekt Hella S. Haasse over de Tweede Wereldoorlog en het verlies in 1947 van haar eerste dochter, Chrisje.